ประวัติความเป็นมา

วัดพระธาตุจอมแจ้ง หรือ วัดพระมหาชินธาตุเจ้าจอมแจ้ง สระหนองปลิง เป็นวัดราษฎร์ สังกัดคณะสงฆ์ฝ่ายมหานิกาย เลขที่ ๓๘๘ หมู่ ๑๒ ตั้งอยู่ใน ตำบลม่วงคำ อำเภอพาน จังหวัดเชียงราย มีเนื้อที่ประมาณ ๑๕ ไร่ ๒ งาน ๕๕ ตารางวา ตั้งอยู่บนยอดดอยป่าซาง ป่าชุมชนบ้านร่องบอน ไม่ปรากฏหลักฐานแน่ชัดว่าสร้างขึ้นในสมัยใด มีเพียงแผ่นจารึกที่ฐานพระธาตุเป็นอักษรล้านนาโดย ครูบากัญจนะผาบ ภิกขุ ความว่า

วันเสาร์ ที่ ๒๑ เดือนกันยายน ปี พ.ศ. ๒๔๗๒ ตรงกับแรม ๓ ค่ำ เดือน ๑๒ เหนือ เวลา ๑๕.๐๐ นาฬิกา ครูบาเจ้าศรีวิชัย สิริวิชโย นักบุญแห่งล้านนา ได้ฤกษ์บูรณปฏิสังขรณ์พระธาตุเจ้าดวงนี้ โดยมี พระกัญจนะผาบ ภิกขุ เป็นผู้ดูแลงานก่อสร้าง และพระสงฆ์ สามเณร จากทิศทั้งสี่ ฝ่ายฆราวาสมีพญาไชยชนะสงคราม (หลวงพงษ์พูลสวัสดิ์) เจ้าเมืองพาน และแม่เจ้าคำแปง ชายา พร้อมครอบครัว และคณะศรัทธาจากทิศทั้งสี่ ได้ร่วมกันทำบุญทั้งแรงกายและแรงทรัพย์จนแล้วเสร็จ

พระธาตุจอมแจ้ง มีประเพณีสรงน้ำพระธาตุในเดือน ๙ เป็ง (ตรงกับวันขึ้น ๑๕ ค่ำ เดือน ๙ เหนือ) เป็นประจำทุกปี ผู้เฒ่าผู้แก่ยังเล่าสืบต่อกันมาว่า ในคืนวันพระใหญ่ พระธาตุจะเสด็จออกมาเป็นดวงแก้วสุกสว่าง ให้ผู้มีบุญวาสนาได้พบเห็น และหากผู้ใดมีจิตศรัทธาได้มากราบไหว้บูชาพระธาตุเจ้าดวงนี้ก็จะผ่านพ้นอุปสรรค แคล้วคลาดจากภยันตราย พบเจอชีวิตที่สว่างไสว เป็นต้น

เนื่องจากไม่มีพระภิกษุอยู่จำพรรษาจึงมีสภาพเป็นวัดร้าง กระทั่งในปี พ.ศ. ๒๕๕๙ วันพุธ ที่ ๒๐ เดือน เมษายน ตรงกับวันขึ้น ๑๔ ค่ำ เดือน ๗ เหนือ ปี วอก คณะศรัทธาบ้านร่องบอน หมู่ ๑๒ จึงได้ไปนิมนต์ พระอาจารย์จิรภัทร จิรปภาโส มาอยู่จำพรรษา ท่านได้นำพระภิกษุ สามเณร คณะศรัทธาปฏิบัติวิปัสสนากรรมฐานตามแนวสติปัฏฐานสี่ และร่วมกันทำบุญทั้งแรงกายและแรงทรัพย์ สร้างถนนขึ้นวัด ปรับปรุงภูมิทัศน์ บูรณปฏิสังขรณ์ และก่อสร้างเสนาสนะต่าง ๆ ในเวลาต่อมา

ปี พ.ศ. ๒๕๖๐ วันพฤหัสบดี ที่ ๒๕ เดือนพฤษภาคม สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติได้ประกาศยกวัดพระธาตุจอมแจ้ง (ร้าง) ขึ้นเป็นวัดที่มีพระภิกษุอยู่จำพรรษา และในปี พ.ศ. ๒๕๖๔ วันศุกร์ ที่ ๒๙ มกราคม มหาเถรสมาคมมีมติอนุมัติให้วัดพระธาตุจอมแจ้ง เป็นสำนักปฏิบัติธรรมประจำจังหวัดเชียงราย แห่งที่ ๑๖

การปกครอง มีลำดับเจ้าอาวาสดังนี้

ครูบาปัญญา โชติญาโญ
หลวงพ่อเงิน เตชธมฺโม
พระอธิการจิรภัทร จิรปภาโส (ปี พ.ศ. ๒๕๕๙ – ปัจจุบัน)

‘普拉塔丹乔寺’ （Phra That Chom Chaeng)，又称为‘普拉塔玛哈欣塔寺’ （Phra That Chom Chaeng)，农兵池塘旁边，是一座属于大乘佛教僧团的人民古寺，地址为清莱府Phan县Muang Kham分区12号村388号，面积约为15莱2颜55 平方哇（或约为25,020平方米)，位于Doi Pa Sang 山顶，Ban Rong Bon 社区森林里面。没有明确证据证明它是建于什么时期的，不过，佛塔底部只有一段干查那帕佛师（Kruba Kanchanaphab）用兰纳字母书写的铭文，内容如下：

1929年9月21日星期六，对应农历十二月第三个缺月下午 3:00 点，兰纳地区的斯里威猜•斯里维察州佛师取得修复这一所佛塔的好时机，由干查那帕佛师负责修复工作管理人，参加佛塔修复活动的有来自四个方向的比丘和沙弥，在居士方面包括 Phan 县长名字叫帕亚柴·查那松卡姆

Phaya Chaichanasongkram (冯·普尔萨瓦)、坎彭女士（Kam Peang）和家人，四个方向的信徒们联合起来，用体力和财力做功德，直到后来完成。‘普拉塔丹乔寺’每年九月（农历九月十五）有浴佛仪式的传统。长老们传说讲述这个故事，在满月十五夜和残月十五日，佛塔会像一颗明亮的水晶球一样出现亮光，让有福气的人能看到。若有人有信仰之心来崇拜，将能克服障碍，脱离危险，一起迎接光明的生活等等。由于没有僧侣留下来度过佛教大斋节，国家佛教办公室将其登记为 ‘普拉塔丹乔寺’（荒寺。2016年4月20日星期三)，农历猴年七月十四。Ban Rong Bon，12 号村的信徒们因此前往邀请吉拉帕·吉拉帕索（Chiraphat Jirapapaso）佛徒来此度过佛教四旬斋。吉拉帕佛师后来率领来自四方的僧侣、沙弥、信徒团体，一起以体力和财力共同塑造，修建一条通往寺庙的道路，恢复以及建造‘普拉塔丹乔寺’的僧侣住所。2017 年 5 月 25日星期四，国家佛教办公室宣布将‘普拉塔丹乔寺’的荒寺状态升级为有僧侣留下来度过佛教大斋节的寺庙。2021 年 1月29日星期五，僧团最高理事会通过决议，批准成立‘普拉塔丹乔寺’为清莱府第16 个佛法修行中心。